Oké. - Welkom.
Hallo.
Bedankt dat u ons wilde ontvangen. We waarderen het.
Kunt u voor mij het incident beschrijven waarbij u gewond raakte?
Nou, ik stond...
op de top van een heuvel bij het hulpstation...
en een opeens sloeg een granaat in.
Hij ontplofte niet meer dan drie meter van me af...
omdat ik me alleen maar een enorme explosie en een flits herinner.
En het volgende moment, lag ik op de grond in de sneeuw...
en ik probeerde op te staan.
En toen ik probeerde op te staan, ik...
het enige wat ik kon zien waren de kapotte stompen van mijn benen.
En ik dacht dat mijn benen weg waren. Ik was...
Omdat dat alles was... Beide botten in m'n dijen waren verbrijzeld.
Ze lagen hier terwijl ik op mijn rug lag en probeerde mijn benen op te tillen.
En ik dacht:
' Ik ben dood', weet je, 'Ik ga nu dood. '
En ik zei...
Ik zei een schietgebedje, omdat ik katholiek ben.
En het volgende waar ik aan dacht was mijn moeder..
En ik dacht, 'Wat zou zij hiervan zeggen? '
Want ik was haar enige kind.
Mijn naam is C. Carwood Lipton.
Ik ben geboren in Huntington, West Virginia. Ik ben opgegroeid in Huntington.
Frederick T. Heyliger. Concord, Massachusetts is mijn geboorteplaats.
Ik ben geboren in een stad genaamd Inchelium, Washington.
Het ligt in een Indianen-reservaat.
Mijn naam is J.B. Stokes. Ik ben vlakbij Bonham, Texas geboren...
in een gebied dat Leonard heet.
Ik ben geboren en getogen in Columbus, Ohio...
mijn vader werkte voor de spoorwegen. Mijn moeder was een huisvrouw.
Mijn bijnaam was Babe. En mijn moeder...
zij was een klein Iers meisje. Rood haar. Pittig.
Fantastische vrouw.
Ik ben geboren en opgegroeid in Philadelphia, het waren daar moeilijke tijden.
Mijn moeder had tien kinderen, dus je moest werken om te overleven.
Het was alleen maar overleven op de straten van Philadelphia.
We werden geboren tijdens de Depressie. Soms leefden we op een boerderij en hadden we...
varkens en een moestuin.
Ik zag mensen die echt honger hadden en het erg zwaar hadden.
Mijn vader kon werk vinden. We hadden nooit honger.
We woonden op een boerderij. Iedereen was arm. Dat was de Depressie.
Toen ik tien was, had ik een krantenwijk.
Ik verdiende $5 per maand. Of zo iets. Maar het was tenminste iets.
Er is een werksfeer waar de Nederlandse Pennsylvania bewoners erg trots op zijn.
Ik was de oudste, dus ik werd al op jonge leeftijd zelfstandig.
Ik trouwde toen ik negentien jaar oud was, in 1941.
Op zeven december, 1941...
waren we in een winkel, en iemand zei...
'De Verenigde Staten heeft oorlog met Japan. '
En alles werd plots stil.
Ik zei: 'Laten we bij het leger gaan. ' Hij zei: 'Dat wil ik niet. '
Ik zei: 'Je zal vroeg of laat toch moeten gaan. '
Er was iets mis met je als je niet in dienst trad.
Het was wat je moest doen.
Ik zou niet in bij de infanterie gaan. Ik zou in een soort...
leidinggevend onderdeel zitten, of ik wou niet bij het leger.
LIFE magazine had een artikel over paratroopers uitgebracht...
ergens begin jaren 1942.
En er stond iets in over de training die ze kregen...
en de moeilijke lichamelijk eisen, en ik werd geïnteresseerd...
om te kijken of ik een paratroeper kon worden.
Niemand dwong je om dit te doen, je deed het vrijwillig.
En het was de neiging...
dat je iets wilde doen. Je wilde bij de besten zijn.
Maar wanneer je erbij zat, was je daar trots op.
We waren trots op onze laarzen, en op ons embleem op de schouder.
En we waren trots om een paratroeper te zijn.
En we waren er trots op om te werken met de mensen met wie we werkten.
Je kent de mensen waarmee je in dienst bent...
Je kent deze mensen beter dan wie dan ook in je leven.
Je kent ze tot in het kleinste detail.
En dat begint als je start met je training, terwijl dat voortgaat.
Elke man was net een kampioenschapsbokser. - Van de 100%, haalde maar 10% het.
Ik dacht dat ik dood zou gaan. - Niet inhouden.
Je moest doorzetten en sterk zijn. - We marcheerde 190 kilometer in drie dagen.
De training die ik heb gehad en de mannen waar ik mee getraind heb...
hebben mij het zelfvertrouwen gegeven om te kunnen gaan strijden.
Wij waren slechts een stelletje kinderen toen wij er in gingen.
De training was ervoor om je geestelijk en lichamelijk sterker te maken.
Sommigen vielen bijna 20 kilo af.
Maar ik had niets te verliezen. Ik woog ongeveer 60 kilo.
Als ik 20 kilo verloor, zou ik te dun zijn geweest om te blijven.
Weet je, ze verwijderde er zoveel.
De ene dag waren ze er nog en de volgende dag waren ze weg.
Ze konden het niet bijhouden. Ze konden niet tegen de hard training.
Je had de beste van de beste van de beste.
Elke morgen moesten we een berg beklimmen, de Currahee. Omhoog en naar beneden rennen.
Als je dat niet kon, belandde je in een andere eenheid.
De naam Currahee betekent 'We staan met elkaar, alleen. '
Dat is een Indiaanse naam. Het werd een symbool van het kamp...
omdat het ruig was, op en neer gaand.
Vaak, wanneer iemand voor hen iets te drinken ging halen of zo...
kon je aan de weg zien waar ze overgegeven hadden.
Het maakte niet uit hoe hard je trainde en hoe moe je werd....
je ging er 's nachts nog steeds eenzaam op uit om de berg te beklimmen...
wat belachelijk was, want tijdens de dag...
was je alleen aan het zeuren en klagen.
's Nachts verzamelde ze een paar mannen en gingen ze omhoog en deed je het zelfstandig.
we hebben geleerd hoe we soldaten moesten zijn in Toccoa...
als groep, iedereen beginnend...
zonder enige ervaring in het leger...
direct uit het burger leven.
Ik zal je dit vertellen, ik geloof...
dat de paratroepers van de 101ste Luchtmobiele Brigade...
zo goed getraind waren als je een soldaat kon trainen voor die tijd.
We vouwden onze eigen parachutes. - Zo nerveus als wat.
Je vraagt je af, 'Wat doe ik hier? '
De dip is geweldig. - Het raakt iedereen anders.
Ik brak mijn voet. - Je valt vijf meter per seconde.
Ik kan het mij herinneren als de dag van gisteren.
Die morgen na het ontbijt...
marcheerden zij ons allemaal naar het vliegveld.
Er waren lui die hun sprong al hadden gemaakt.
En ze schreeuwden allemaal, 'Je krijgt hier spijt van! ' snap je?
Je wilde niet bang zijn, snap je...
omdat die andere jongens bij je zijn. Je bent een waaghals en zo...
Je wilde niet bang zijn, dus je probeerde er niet aan te denken.
Uit een vliegtuig springen was niet zoals dat nu is. Op mijn eerste vlucht, sprong ik.
Dat was jaren voordat ik voor het eerst een vliegtuig zelf landde.
Met de anderen was het ook hetzelfde.
Dom genoeg dacht ik dat het niet zo zwaar zou zijn, maar...
De eerste keer. De eerste sprong die je maakt is niet eens zo slecht.
Je weet niet waar je mee bezig bent. Als je eruit springt...
gaat de parachute meteen open.
Toen ik sprong, kreeg ik een blackout.
Ik herinner me niet dat ik het vliegtuig verliet...
totdat de parachute opende. Mijn God.
Maar daarna viel het wel mee.
Het was geweldig. Het was alsof je in een achtbaan zat.
Je komt eruit en je wilt er meteen weer in.
Het was geweldig.
Het was kicken, zoals ze tegenwoordig zeggen.
Iedereen had het naar zijn zin. Landen was het moeilijkste deel.
Zodra de parachute zich opende, was ik zo blij als een klein kind.
De afdaling is geweldig.
Ik ben klein en ik heb mezelf niet bezeerd toen ik op de grond kwam.
Sommigen van de groteren kwamen neer als een ton van... hoe heette hij?
Je maakte je de meeste zorgen over je parachute. Had je hem goed gevouwen?
Je vouwde het de ene dag en sprong de volgende dag. Je dacht er de hele nacht aan.
Je had...
gedachten over wat je misschien verkeerd had gedaan, of...
Maar het ging goed.
We sprongen vijf keer in de derde week daar.
Daarna was je officieel paratroeper. Je kreeg je insigne opgespeld...
en werd lid van de elite van het parachutisten regiment.
We werden terdege voorbereid.
De mannen waren...
getraind, gehard...
lichamelijk en geestelijk.
En ze waren klaar om te springen.
Zo zijn we begonnen voor Normandië.
Als je die loopplank opgaat, weet je dat je vertrekt.
Terwijl je de haven verlaat, en langs het Vrijheidsbeeld vaart...
' Kom ik ooit nog terug? Ik weet het niet. '
Je weet dat je in een para regiment zit.
Je gaat springen achter vijandelijke linies. Wat kun je dan verwachten?
Je hebt geen enkel idee.
Iedereen staat daar bij stil...
en denkt na over zichzelf.
We waren klaar.
We werden een jaar voor D-day in Engeland gestationeerd.
We kregen veel oefeningen en parachutesprongen.
Ze brachten ons onder in een kamp...
ter voorbereiding op D-Day.
Ongeveer een week voor D-day...
hielden ze ons binnen. Geen vrijheid, niks. Je kon het kamp niet meer uit.
Er waren wachtposten rond de appélplaats...
zodat niermand eruit kon.
Toen was het dat je voelde, 'Dit is het. '
We wisten niet welke dag.
We wisten niet waar we gingen springen totdat we werden binnengehouden.
En toen kregen we de instructies...
om precies te vertellen wat onze missie was.
En ze namen deze kaart...
en hebben een model gemaakt van de vormen van het terrein.
Ze hadden alle gebouwen, bruggen, en heuveltjes er op gezet,
alle duinen. Alles was er op dat model.
We hadden het uit ons hoofd geleerd. We wisten waar we naar toe gingen.
We wisten precies wat we moesten doen.
Als je er bij was geweest om het te zien...
waar de vliegtuigen gerangeerd waren en de zwevers er aan gekoppeld.
Tanks en vrachtwagens. Eindeloze hoeveelheden.
Ik had geen idee dat er zo veel materiaal bestond.
Geen enkele twijfel, we wisten dat het echt omvangrijk zou zijn.
En die dag...
toen we de bevelen kregen om in de vliegtuigen te stappen... Dit is het.
We vertrouwden op onze leiders...
en alle plannen en voorbereidingen die voor de invasie waren gemaakt.
We waren zeker van onszelf en kalm.
We waren beladen. We hadden zoveel mogelijk bij ons...
van onze persoonlijke dingen...
plus de benodigde dingen die we moesten dragen.
En we waren bepakt.
Iedereen stapte in...
en velen waren erg bang. Ik was ook bang...
maar waarschijnlijk op een andere manier dan de anderen.
Zolang ik in dat vliegtuig was...
en ze me veilig ter plekke konden brengen...
dat is alles waar ik me zorgen over maakte.
In die tijd had ik helemaal geen gevoel.
Mijn gevoel was voor mijn broer, die was vermoord.
Dat maakte me woedend.
En daarom zweerde ik, toen ik op D-Day sprong...
ik zweerde dat ik iedere verdomde Duitser die ik tegenkwam zou vermoorden.
Daarom werd ik Wild Bill genoemd. Ik doodde er veel op D-Day.
De lucht was helder, toen we het kanaal overstaken.
Omdat ik de sprongleider was, kon ik bij de vliegtuigdeur liggen met mijn hoofd buiten...
in de slipstream, naar beneden kijkend.
En ik zag de duizenden oorlogsschepen...
alles van troepenschepen tot slagschepen...
daar in het kanaal. Ik denk dat dat de eerste keer was dat ik me realiseerde...
hoe groot de invasie was. De invasie was enorm.
We waren anderhalf uur onderweg voordat we over het zuidelijke punt van Engeland gingen...
en toen over de Jersey eilanden...
en over het Cherbourg schiereiland.
Toen begon het vuurwerk.
Luchtafweergeschut was vreselijk.
Het luchtafweer was echt verschrikkelijk.
Het was zoals...
het onafhankelijkheids feest, maar dan tien keer zo groot.
Dan werd de vleugel en de romp geraakt...
en je kon het horen. Zoals kiezeltjes tegen een auto spatbord.
Je zag overal spoorkogels.
Iedereen wou snel het vliegtuig uit.
Hoog of laag, het maakte niet uit. Eruit!
Ze werden doorzeefd.
Uiteindelijk dachten de piloten, - -ik kon hun gedachten lezen... -
'Oké, we hebben zo veel benzine...
en we moeten nog terug naar Engeland.
Wat moeten we met al de jongens hier doen?
Zet het groene licht maar aan. Eruit. '
We waren klaar om te springen.
Het was een opluchting toen het groene licht aanging en we zeiden, 'Kom op, we gaan. '
Ik sprong op en rende,
raakte de static line met de haak en toen de deur uit..
en kreeg zo'n openings schok...
van de wind van de propellers dat het kinbandje brak van het...
binnenwerk van m'n helm.
Toen was het dat ik de beroemde been zak verloor, waar iedereen het over heeft...
door de schok van de opening. Hij vloog zo van mijn voet af.
De Engelsen noemen ze been zakken.
Ze moeten zo groot zijn, en je stopt er zo veel mogelijk in.
Ze moeten 7 kilo wegen, maar nadat je alles had ingepakt wogen ze 25 kilo.
Iedereen die met een been zak sprong, heeft hem verloren.
De meeste paratroepers die landden hadden helemaal niks.
Ik ook niet.
Hij scheurde er gewoon af...
omdat we sprongen met snelheden van 240 km/h...
misschien zelfs hoger. Ik weet het niet.
En lager dan we hadden moeten zijn.
Dat was ook niet erg, omdat je dan sneller op de grond was.
We gingen de deur uit, ik keek of mijn parachute open was...
en zag dat er gaten ingebrand werden door spoorkogels.
En ze hadden gezegd dat alles dat je hoefde te doen was naar de deur schuifelen...
je been er uit gooien, de propeller wind pakt je been, en je bent er uit.
Nou, ze hadden gelijk.
Alleen ging ik zelf er uit, en m'n been was nog binnen...
en ik ging ondersteboven...
kijkend naar alles daar beneden met mijn been nog in het vliegtuig.
En dit gebeurde in een flits. Paul rolde me er uit.
Paul Rogers rolde me er uit.
Ik hielp hem gewoon. Ik pakte hem op en gooide hem er uit.
Ik wilde er uit. We wilden allemaal zo graag naar buiten.
En ik kom precies achter het gemeentehuis neer...
had gekeken hoe ze me beschoten tijdens mijn hele daling, wat niet erg lang was.
Ik kon de spoorkogels zien. Ze schoten maar wat in de lucht.
De man met het machinegeweer die zich op mij aan het concentreren was...
kon kennelijk niet erg goed mikken.
Ze schoten alle kanten op.
Je wist niet welke kant je op moest.
En dan ben je opeens dichtbij de grond...
en je denkt, 'Daar zijn bomen. Daar is een weg.
En maar proberen de bomen te ontwijken en niet op de weg te landen.
Ik slipte en mijn parachute viel over stroomdraden, en ik raakte een hek...
en viel in de tuin van een boer.
Ik vergeet dat hek nooit. Er zat glas bovenop...
waar ik me aan sneed, maar daar had ik geen last van.
Ik was... ik was beneden, en ik was beneden met m'n geweer.
Ik kwam neer in een veld, en we waren helemaal-- Ik keek op mijn kaart...
en we waren niet eens in de buurt van waar we moesten zijn.
We zaten precies naast de kaart die ze ons hadden gegeven.
Dus we moesten rechtsomkeert maken. We wisten dat het strand...
in het oosten lag. We gingen die kant op om uit te zoeken waar de eenheid was.
Mijn vriend uit Erie zat in een ander toestel.
Toen ik neerkwam, kwam ik ongeveer een meter naast hem neer.
Hij en ik begonnen rond te lopen om meer van ons peloton te zoeken.
En overal kwamen we Duitsers tegen, maar we moesten ons verbergen.
Omdat als we het niet deden, waren we zo goed als dood.
En ik lag in een boom. Ik had m'n greppel mes.
En ik reikte naar boven...
en pakte de boom beet, het was een grote stam, en klom naar boven.
Ik heb de stuurkabels in één keer doorgesneden.
En ik klom er weer uit als een aap.
En daar stond ik toen met een greppel mes en een veldfles...
en ongeveer zes repen snoepgoed in m'n zak...
klaar om tegen het Duitse leger te vechten, weet je.
Er waren vier mannen bij me op D-Day...
die niks bij zich hadden dan een spring mes toen ze landden.
Dus we moesten blijven hopen en bietsen.
Zoals we het later aanpakten was...
als we iemand aantroffen die was gedood...
dan pakte we z'n wapen.
En op die manier had je een wapen voor D-Day.
Nogal willekeurig.
We waren helemaal verspreid over het schiereiland...
het was dus een nogal verwarrende situatie...
maar we waren beter voorbereid dan de Duitsers.
De Duitsers wisten niet waar we zaten.
Terwijl de mensen die op het strand aankwamen in boten...
daar zaten de Duitsers op te wachten, met de geweren op hun gericht.
Ze hadden het zwaar. Ik bewonder ze stuk voor stuk.
De kanonnen waren gericht op het strand.
Mensen van de landingsvaartuigen kwamen het strand op en werden beschoten.
Een bataljon van het 105de was exact op de plek waar ze zijn moest...
om troepen te beschermen die aankwamen via die route.
Als je er later naar terugkijkt, denk je:
'Dit was tactisch gezien precies de goeie opzet. '
We dachten dat we elk schuttersputje kenden in Normandië.
We wisten waar alles was. We wisten het exact.
Maar eentje waren de Duitsers in getrokken...
en de camouflage was zo goed, dat we het niet zagen.
E Company was de aanvals-eenheid van het bataljon.
We waren getraind voor specialistische aanvallen en dergelijke, speciale opdrachten.
Ze wisten niet wat wij hadden. Wisten niet dat we maar twaalf mensen hadden.
We baanden ons een weg door de akkers...
naar een haag. Lt. Winters liet ons een schuttersput opstellen.
En ik ging zelf op verkenning uit...
kroop langs de haag...
om dichterbij te komen, om het te bekijken, en ik dacht dat ik een loopgraaf zag.
En ik meende te weten waar ons machinegeweer was.
Winters...
was een uitzonderlijke leider.
Hij kon gedurende de hele oorlog...
gevechtssituaties inschatten en snel beslissen...
en op een correcte manier problemen het hoofd bieden.
Ik splitste de groep in twee eenheden. Lt. Compton was bij mij.
Ik gaf hem de helft van de mannen en ik nam de andere helft.
Ik gaf bevelen: 'Ik wil Compton, Malarkey...
en Wynn er naar toe kruipen en dat machinegeweer uitschakelen met handgranaten.
Kruip door het gras, en terwijl je de handgranaten gooit...
val ik aan met de rest van de jongens. '
Ik liet de twee machinegeweren zo opstellen...
dat ze dekking boden terwijl hij er heen kroop.
Ik kom uit die haag...
en ik kijk, ik gluur door de struiken...
en ik zie verderop een paar Duitsers, zo'n 35 meter verwijderd...
dat machinegeweer laden en afschieten.
Ik pak een handgranaat en trek de pin er uit...
en ik gooide hem zo hoog en zo ver als ik 'm kon gooien...
in hun richting. Hij vloog zo lang...
dat hij in de lucht af ging tegen de tijd dat hij bij hun aankwam.
Ik sprong samen met de andere gasten op, en we vielen aan...
zodat we tegelijkertijd in de eerste positie aankwamen.
Ze hadden loopgraven gemaakt waar ze werkten, de Duitsers.
Ze sprongen in die loopgraven...
en ze gingen tekeer tegen de Duitsers, als een spookleger.
Drie Duitsers deden een uitbraak uit deze positie...
en renden over het veld, wat een fout was...
vanuit hun bezien.
We maaiden ze neer.
Ik was in een loopgraaf, ik keek, en ik zag een arm.
Ik zag niet een... Die man was in een camouflage-tent...
en ik zag hem niet. Toen zag ik een arm uit die tent steken...
en zo'n aardappel-stamper handgranaat...
je weet wel, met een stok er aan.
Ik zei: 'Die zal me missen. '
Dat ding viel precies in mijn loopgraaf.
Ik probeerde uit de weg te komen, en hij ging af...
en het leek alsof m'n kont over m'n kop werd geblazen, en dat was ook bijna zo.
Hij zit achter de vijandelijke linies op D-Day.
Roept hij 'Help'?
Nee.
Hij roept: 'Excuses, luitenant. Het spijt me. Ik heb een flater begaan. '
Ik voelde me alsof ik hem in de steek had gelaten, maar daar gaat het nu niet om.
Mijn God.
Wat prachtig als je bedenkt dat een kerel die...
zo toegewijd is aan z'n compagnie, aan z'n maten...
zijn excuses aanbiedt omdat hij geraakt is, maar zo'n kerel was hij.
Zo waren ze stuk voor stuk. Ze waren allemaal hetzelfde.
Ik bezie ze, elke man, met groot respect.
Respect dat ik niet kan beschrijven.
Iedere man bewees voor zichzelf...
dat hij...
de klus kon klaren.
We zijn door Normandië gekomen, door strijd. Als ik strenger geweest zou zijn...
als ik iets beter m'n best had gedaan, dan zouden meer mannen naar huis zijn gegaan.
Ik had nooit gedacht dat ik D-Day zou overleven...
laat staan het vervolg erop. Ik dacht dat ik direct gedood zou worden.
De overlevingskansen zijn erg klein.
Daar is de parachute.
Ik heb dat in Edinburgh, Schotland laten doen in 1944.
Samen met Johnny Martin.
Allebei stomdronken.
Guarnere en ik hadden besloten naar Schotland te gaan en een tatoeage te laten zetten.
We hadden niet gedacht dat we weer thuis zouden komen.
Maar....
Yep.
We dachten: 'Wel verdraaid...
de oorlog is net begonnen en we zijn verdomme al 50 procent kwijt.
Dat wordt dus een langdurig karwei. '
De 101ste kwam na ongeveer 33 dagen terug uit Normandië...
en wij waren vervangers voor degenen die waren gesneuveld...
of gewond in Normandië.
Het waren jonge jongens die aankwamen...
en om de een of andere reden, ik weet niet waarom...
sneuvelden zij als eersten.
En ik denk dat ze misschien probeerden...
om indruk te maken op de ouderen, wellicht op mensen als ik of Shifty.
We hadden ontzag voor ze. Ze hadden infanterie-insignes op hun uniform.
Ze hadden een ster op hun Jump-epauletten. Ze...
Ze waren onze helden. Zo bezagen we ze.
Ik weet niet waarom, maar ik merkte dat ik...
niet bevriend wilde raken met de vervangers die aankwamen...
omdat, Jezus, ik er niet tegen kon ze te zien sneuvelen.
Het verscheurde me en...
ik weet niet waarom, maar ze waren de eersten die sneuvelden.
Van mijn sectie van tien man waren er acht vervangers.
De sectieleider en de assistent sectieleider...
Sgt. Muck en Cpl. Penkala waren al in Normandië geweest. Wij niet.
Wij achten waren alleen maar in Aldbourne geweest.
De training werd erg zwaar tussen daar en de sprong boven Nederland.
Trainen, trainen en nog eens trainen.
Missies werden afgeblazen. We zouden springen boven...
een Franse stad, Touraine.
Het ging door tot aan de zandtafel...
waar we bij elkaar kwamen om te zien wie wat zou gaan doen...
en Patton's troepen veroverden de drop zone, dus dat werd afgeblazen.
We vroegen ons af of we ooit nog zouden gaan, en toen werd het september.
Het was een zondagmiddag, twaalf uur, 20 graden.
De sprong was perfect.
Iedereen kwam neer op hetzelfde veld.
Sprongen overdag zijn veel makkelijker. Je kunt je voorbereiden op de landing.
Ik zag een omgeploegd veld, en ik zweefde er precies overheen.
Volgens mij landde ik bijna staand, weet je, zacht. Een prima sprong.
Het gevaarlijkste was nog dat mensen...
helmen en uitrusting verloren, en al die uitrusting valt naar beneden...
en als je erdoor wordt geraakt, dan overleef je het niet...
of je raakt gewond voordat je de drop zone verlaat.
Iedereen kwam bij elkaar. We verzamelden ons heel snel.
We verplaatsten ons naar het Wilhelminakanaal.
Onze missie was om eerst een brug over het Wilhelminakanaal in te nemen.
Het kostte ons uren om er te komen.
En in al die tijd die het ons kostte hadden de Duitse troepen...
die die brug beschermden genoeg tijd...
om springladingen te bevestigen om het ding op te blazen.
En net toen we aan kwamen, ik was er ongeveer 140 meter vandaan...
ontplofte de brug voor onze ogen.
Stenen en stukken hout vlogen door de lucht en vielen overal neer...
en dan dringt de gedachte zich aan je op: 'Grote hemel, wat een manier om te sneuvelen...
om gedood te worden door een rondvliegende balk.'
Het was echt kantje-boord.
Het vertraagde ons tot aan de ochtend. We wilden 's nachts oversteken...
maar dat lukte niet eerder dan de volgende morgen.
Maar toen we er eenmaal waren, de Nederlanders...
Het was gewoon prachtig, hun reactie.
Ze zijn dol op Amerikanen, en nog steeds...
omdat ze zijn gekomen en de Duitsers hebben verdreven.
Ze noemden ons 'engelen uit de lucht', en dat waren we.
Stel je voor, je bent jarenlang bezet door de Duitsers, niet?
Verschrikkelijk, en dan zie je paratroopers uit de lucht komen.
Wie waren dat? Het waren de engelen. Ze hielden van je.
Hun ontvangst was onvoorstelbaar.
Ze konden zich niet inhouden, zo gelukkig waren ze je te zien.
Het was moeilijk om door de straten te komen...
want de mensen krioelden over ons heen...
probeerden ons te feliciteren met het feit dat we er waren.
Ze omhelsden en zoenden je, en we vonden dat niet erg.
We waren jong natuurlijk, we hadden er geen problemen mee.
En ze waren echt trots om ons daar te zien...
zozeer dat het gevaarlijk voor ons werd...
het dorp veilig te stellen, omdat sluipschutters schade toe brachten...
in dergelijke situaties.
We vochten vaak omdat we langs de Rijn zaten...
en Duitsland ligt aan de overkant.
Ze vochten als bezetenen om ons uit Duitsland te houden.
Het heet 'Het Eiland'. We noemden het het Eiland, en we namen er...
posities in.
We hadden er een paar stevige gevechten.
Ze konden elke beweging observeren die we overdag maakten...
en wanneer ze maar zin hadden...
konden ze ons gewoon beschieten. Ons met mortieren bestoken...
als ze de gelegenheid kregen.
Ik hoorde iets naar beneden komen.
Ik wist wat het was...
een mortiergranaat, en ik hief m'n arm op, zo... en dook weg.
Hij kwam een paar meter van me vandaan neer.
Maar als 'ie ontploft, dan gaat het zo:
Het ging door m'n arm en raakte m'n hoofd. Ik bloedde flink.
Nou, ik werd gekozen een dijk op te gaan.
Dus als je boven aankomt, stel je jezelf natuurlijk niet bloot.
Ik nam mijn geweer en zette m'n helm erop...
en zette hem evenredig aan de weg op een dijk.
Er gebeurde niks, dus ik nam hem terug, zette m'n helm op...
en ik gluurde zo'n beetje naar de overkant.
Toen ik keek zag ik een hand met een Duitse granaat en hij gooide die naar me.
Ik bukte. Het raakte mijn helm en stuiterde weg.
Toen dat ding van m'n helm stuiterde, schreeuwde ik naar de jongens beneden:
'Granaat! '
Als Lesniewski niet 'Granaat! ' had geschreeuwd...
en ik genoeg gezond verstand had te beseffen dat dat dezelfde granaat was...
die mijn geweer raakte en nu zowat voor m'n neus ligt...
zou mijn hoofd eraf zijn geknald...
of ik was zeker blind geweest. Geen twijfel mogelijk...
want ik had me net gedeeltelijk omgedraaid...
en hij explodeerde, en ik werd geraakt in mijn gezicht, nek...
linker arm, onder m'n arm, in m'n schouder.
Ik schreeuwde dat ze moesten gaan. Ik zei: 'Ga als de donder terug. '
Ik had acht handgranaten dus die had ik losgemaakt...
trok de pennen er uit en gooide ze naar de andere kant.
Terwijl de granaten naar beneden rolden of waar dan ook neerkwamen...
raakten ze een paar moffen...
want ik hoorde geschreeuw, gehuil.
Volgens mij gooide ik acht granaten in zo'n vier seconden.
En toen ging ik ervandoor.
Dus de dokter die de gaten in me telde in Nijmegen...
Ja, Nijmegen.
De eerste dokter die de gaten echt telde...
zei dat het er 32 waren.
Dat was onze eerste ervaring met de artillerie der grote getallen.
Ik herinner me dat ik daar een paar nachten zat te luisteren naar neerkomende artillerie.
En de 88 was het wreedste kanon dat de Duitsers hadden.
Het zat 'm in de manier waarop ze 'm gebruikten, een multi-functioneel kanon.
Hij kon luchtafweergeschut-tanks beschieten, manschappen, airburst.
Dat waren de ergsten, wanneer de granaten omhoog schoten.
Ik zag een enorme paddestoel-wolk...
vanuit de explosie...
en Joe Toye kwam eruit tevoorschijn.
Ik rende erheen. Ik herinner het me als de dag van gisteren.
Ik rende erheen en pakte hem vast. Hij zei: 'Raak me niet aan. '
Ik zei: 'Wat is er? ' Hij zei: 'Ik ben overal geraakt. ' Hij zei: 'Ik ben er slecht aan toe.'
Ik zei: 'Oké. ' Ik zei: 'Ik ga naar Jim toe. '
Hij zei, in al zijn pijn zei Joe Toye:
'Heffron, die heb ik al gezien. Hij is er geweest. '
Jim Campbell zou vandaag nog in leven zijn als hij niet tegen me gezegd had:
'Heffron, jij blijft hier met je geweer.
Ik ga erheen. '
En ik heb nooit, nooit... Ik prakkiseer me suf...
Ik ben dat nooit, nooit vergeten.
En iedereen die het heeft doorgemaakt...
zal je hetzelfde vertellen. Ze kunnen niet...
Het is gewoon...
zo erg, je leven lang blijft je bij wat één jongen heeft gedaan...
omdat hij dacht dat het z'n plicht was, en hij heeft een kogel voor je opgevangen.
De uitputting van deze mannen, de fysieke uitputting...
beïnvloedt hun uithoudingsvermogen om het aan te kunnen.
Je bent je er niet van bewust op het moment dat je terug komt van het front...
van leven in de modder en je compleet miserabel voelen...
zeventig dagen lang.
Je wist niet dat je maar een paar dagen weg zou zijn...
van het front, om daarna voor Bastogne te staan.
Dit is de laatste wanhopige actie van de Duitsers...
om het tij van deze oorlog te doen keren.
Wat het is, het is Bastogne. Het is...
Dit is Bo jack's bos, niet? - Dit is het bos.
Ziet er wel anders uit nu. Er is geen sneeuw.
Deze bomen zijn misschien opnieuw geplant.
Ik denk dat als de bomen eruit zien zoals in '44 of '45...
dat we een betere indruk zouden hebben.
Dat is het. - Ja.
Daar ligt het dorp Foy.
Dit is vast en zeker het gebied. Zeker weten.
Daar ligt Foy, voorbij dat lege veld, waar die kudde graast.
Zo'n 800 meter verderop.
Ja, we hadden een voorpost opgezet die precies uitkeek op Foy.
Ze moesten alles in de gaten houden omdat we hier kwamen om te slapen.
Hier hadden we onze schuttersputjes, en in dat gebied en daar.
Waar we ook moesten uitrukken en ons weer ingraven...
want de moffen hadden artillerie.
Het ergste waar ik ooit doorheen ging hier, beschietingen.
Het allerergste. Ongelooflijk. Je had erbij moeten zijn.
Je dook gewoon in het gat en begon te bidden, en dat was het.
Als er eentje binnen komt, kun je het niet navertellen.
We verloren Muck en Penkala aan deze kant. Ze kwamen onmiddellijk om het leven.
De granaat kwam neer, voltreffer precies in het gat.
Maakte een brij van ze. - Luz kwam hierheen en schreeuwde:
'Ik zie niks meer van ze, er is niks meer. '
Ze waren verdwenen, gewoon verpulverd.
Genadeloze beschietingen, feitelijk.
Alles was hier aan stukken gescheurd. Ja, erdoor verscheurd.
Ik zeg je, het is een raar gevoel.
Er komen een hoop herinneringen bij me boven, aan de mannen, aan die tijd...
goed en slecht, een hoop herinneringen.
Het was de meest miserabele plek waar ik ooit in m'n leven ben geweest, zelfs nu nog.
Op een erg koude nacht, als ik ga slapen...
zal mijn vrouw je vertellen dat ik dan zeg: 'Ik ben blij dat ik niet in Bastogne ben. '
De Duitsers wilden Bastogne vanwege het wegen-netwerk.
Daarom was het zo'n belangrijk doel.
Dus daar moesten we standhouden, hetgeen we deden.
31 vrachtwagens kwamen rond twaalf uur 's middags, en tegen de avond...
was iedereen ingeladen en onderweg.
We hadden te weinig uitrusting.
We hadden onvoldoende ammunitie en warme kleren.
Maar we vertrouwden erop...
dat onze meerderen ons zouden leveren wat we ook maar nodig zouden hebben.
Toen we aankwamen hadden we geen idee van wat ons te wachten stond.
Er was erg weinig informatie...
alleen dat de Duitsers waren doorgebroken.
We gingen erheen, geladen op de trucks. Een andere truck met wapens kwam langs...
en ze gooiden geweren. Ving je er eentje, dan was dat wat je kreeg tot aan Bastogne.
Uiteindelijk bleek dat er een aantal mannen...
op de trucks naar Bastogne zaten die geen geweer hadden.
Toen we aan kwamen zagen we mannen, alleen of in groepjes van twee en drie...
die zich een weg terug baanden, sommigen zonder wapens...
zonder uitrusting.
Sommigen verkeerden in doodsangst.
Ze waren compleet murw geslagen. Stuk voor stuk zeiden ze:
'Ze vermoorden iedereen. '
Toen ze ons zagen konden ze niet geloven dat we van plan waren...
linies te formeren om de Duitsers tegen te houden.
Ze zeiden dat ze niet konden worden tegengehouden.
We begonnen hun wapens en ammunitie over te nemen.
Vroegen de gasten die terugtrokken: 'Heb je extra ammunitie of granaten? '
Je kon het schieten verderop al horen, en wij marcheerden er heen...
met maar een beetje ammunitie.
We rukten op gedurende de nacht, naar het front van Bastogne en groeven ons in.
En toen sneeuwde het.
Sneeuw, kou tot aan je middel.
We hadden geen winterkleren of wat dan ook.
Een derde van de verdomde gevallenen kwam of door...
bevriezing of loopgraaf-voet, hoe je het ook maar wilt noemen.
Een slechte zet. Veel sneeuw...
veel zaken waar je niet blij mee was.
Het was een kille plek.
Op dat moment waren we aan de top van een soort van heuvel...
en op de top van de heuvel stonden pijnbomen.
We namen stelling in rond de bosrand.
In België worden bomen geplant. Ze groeien niet zoals in Maine.
Daar staan rijen bomen.
Je kijkt langs een bomenrij en kan 800 meter ver zien.
Bovenaan een heuvel was een heuvelrug met een rij bomen.
Daar groeven we ons in.
De Duitsers wisten exact waar we zaten, en ze gaven ons er flink van langs.
Voor een infanterist...
in oorlogstijd is moeder aarde je beste vriend.
Je kon altijd een gat graven en je verstoppen, weet je.
We groeven gaten zat.
Je komt snel door de harde grond heen...
wanneer iemand schiet en de granaten vallen.
Je kunt het snel voor elkaar krijgen. Dat gat moet gewoon worden gegraven.
Wij zeggen: we werden specialisten op europees grondgebied.
We groeven ons in, en twee konden beter graven dan één.
In bevroren grond duurt het een tijdje. Je hakt het er gewoon uit.
Tegen de tijd dat je klaar bent fluiten ze naar je: 'We gaan vertrekken. '
En je gaat ergens anders heen en je graaft een andere.
Let wel, de Duitsers waren...
We waren omsingeld. De Duitsers waren ongeveer 90 meter bij ons vandaan.
Maakte niet uit waar je keek, om je heen zag je het opflakkeren van de artillerie.
Zo wisten we dat we omsingeld waren.
Maar we ondergingen een aantal beschietingen bij Bastogne...
die oorverdovend waren.
Als je ze hebt overleefd, herinner je ze de rest van je leven.
Ik weet niet zeker of je de rest van je leven wel dezelfde bent...
als je ze hebt meegemaakt. Je vergeet ze nooit.
Eén moment herinner ik me. Ik zal het nooit vergeten.
Een vent werd in z'n arm geraakt door een granaatscherf...
die z'n arm eraf haalde boven de elleboog.
Ze namen hem mee, hij zei: 'Haal m'n horloge van mijn arm af. '
Voordat ze hem meenamen.
Dat is me altijd bijgebleven.
Ik bedoel maar, zo kalm als wat: 'Haal m'n horloge van mijn arm af. '
Op 3 januari trokken we terug naar onze eerdere posities...
daar, op de heuvel boven Foy. En toen we er aan kwamen...
zagen we dat de Duitsers er artillerie hadden geplaatst.
Bomen waren omgekapt. Er zaten gaten in de grond.
De avond was net gevallen, en de Duitsers hadden dat...
dat bos van ons compleet op de korrel genomen.
En terwijl we het bos betraden begon een verschrikkelijke artillerie-aanval.
Ze wisten waar we zaten...
en begonnen te schieten, van dichtbij, 88ers in ons gebied.
Ze gaven ons ervan langs. Alles, potten en pannen...
mortiergranaten, een soort raket met een gillend geluid.
Ik was bang, maar volgens mij was ik toen echt verlamd van angst.
Ik dacht dat de hele wereld in één keer op ons schoot.
Ik sprong in een schuttersputje dat iemand nog niet helemaal af had gemaakt.
Dus ik zat neergehurkt in dat gat, maar ik paste er niet helemaal in.
Vanaf mijn neus stak ik boven de grond uit.
Ik kon alle granaten doel zien treffen.
Sgt. Guarnere en Joe Toye verloren beiden een been...
op dezelfde plek, hier op een heuvel. Dat herinner ik me.
Alleen deze ene gebeurtenis.
Joe werd niet ver van dit gat geraakt, en Bill en ik liepen voor hem uit...
en Bill was niet geraakt.
Hij kwam snel uit zijn gat tevoorschijn. We lagen nog steeds onder zwaar vuur.
Joe zei: 'Jezus Christus...
wat moet ik doen om dood te gaan? '
Hij werd zwaar getroffen achter in z'n been.
Hij schreeuwt 'Hospik! ' en hij kan geen hospik vinden.
Ik ging kijken wat ik voor hem kon doen... ik werd ook geraakt.
Ik ging naar Guarnere. Hij zat op de grond.
Zijn been was zwaar verminkt.
Hij hield z'n been vast dat schokte, zo:
Hij zei: 'Lip, ze hebben die ouwe Guarnere dit keer te pakken. '
Hij was al eerder gewond geweest, maar deze keer was het echt erg.
We haalden hem daar weg, Babe Heffron en ik en een paar anderen.
En ze brachten een jeep, en we legden hem op een brancard.
Ik kan maar beter niet over hem praten.
Het was verschrikkelijk.
We verloren een paar hele goede kerels daar.
Toye en Guarnere verloren daar hun benen.
Een aantal anderen werden gedood. Het was een moeilijke situatie.
Als er iemand werd gewond waren we blij voor hen,
we voelden ons gelukkig voor hen.
Hij had een vrijbrief om te vertrekken, misschien wel om naar huis te gaan.
En als er een man werd gedood...
merkten we dat hij in vrede rustte.
Hij zag er zo vredig uit.
We waren blij dat hij vrede had gevonden.
We hadden een...
assistent sectie-aanvoerder, Mellet heette hij.
Hij kwam uit New York.
Ik hoorde hem toevallig een keer praten...
dit was in Bastogne, hij zegt:
'Ik ben door...
Normandië gekomen en door Nederland...
en tot op heden heb ik nog geen schrammetje. '
Hij zegt: 'Ik ben bang dat als ik word geraakt, dat ik dan ook écht word geraakt. '
En hij had gelijk.
In het kleine dorpje Foy werd hij gedood.
Ik denk niet dat hij er een voorgevoel van had. Hij verwonderde zich erover.
Maar ik niet.
Heb er niet veel over nagedacht. Je leeft van dag tot dag.
Hopen dat het niet gebeurt, en dat is alles.
Ik heb de eer om de verheven commandant Gen Eisenhower voor te stellen...
Het is een grote persoonlijke eer voor me om hier vandaag te zijn.
Om deel te nemen aan een ceremonie die uniek is in de Amerikaanse geschiedenis.
Nooit eerder heeft een volledige divisie...
een onderscheiding gekregen van het Ministerie van Oorlog...
in de naam van de president voor het tonen van moed in de strijd.
Deze dag markeert het begin van een nieuwe traditie...
in het Amerikaanse leger.
Met die traditie zal altijd de naam...
van de 101ste Airborne Division worden geassocieerd, en met Bastogne.
Veel geluk, en God zij met elk van jullie.
De Duitsers begonnen zich over te geven. Ze hadden nog altijd hun wapens...
maar als je over de Autobahn reed...
was er een onafgebroken linie Duitse soldaten die noordwaarts trok.
En onze taak is om naar het eind en het hart ervan te gaan.
Berchtesgaden, dat is het eind van de lijn.
Het is het toevluchtsoord dat Hitler voor zichzelf had.
En hij bouwde zijn hoofdkwartier...
zijn penthouse op de top van de Alp...
om, daar ben ik zeker van, te relaxen en zijn personeel om advies te vragen...
omdat ze hem allemaal gevolgd waren naar Berchtesgaden.
Dit was hun laatste terugtrekking.
Natuurlijk is dit ook de plek waar ze hun buit hadden.
Dit was het doel van de Fransen, die op onze rechterflank waren.
Dit was het doel van de Britten.
En dit is de plek om te veroveren. Deze wilde iedereen hebben.
Hitler's toevluchtsoord in Berchtesgaden...
door SS-troepen in brand gestoken in de laatste dagen van de oorlog.
De chalet vanwaar hij hoopte over de wereld te heersen ligt nu in puin.
Foto's van de Amerikaanse Air Force laten de uitgebrande kamers zien...
en het grootse raam van waaruit de Führer over de Alpen uitkeek...
Op 5 mei namen we Berchtesgaden in, zonder gevecht, zonder schieten.
Het enige wat ik ooit van Berchtesgaden zag waren een paar...
dode SS-ers op de weg terwijl we naar boven gingen.
Het was een prachtig land. Hij wist hoe hij een mooie plek voor een huis moest kiezen.
We namen zijn huis in...
en bevrijdden het, zou je kunnen zeggen.
Er waren natuurlijk verschillende soorten buit...
waar de manschappen op uit waren, zoals wapens...
Er was geld dat ze plunderden.
Ik was toch al een verwoed verzamelaar. Ik nam allerlei Duitse voorwerpen mee...
waaronder een paar briefkaarten en enveloppen geadresseerd aan Hitler.
Ik kwam er achter dat die plek vol grootse kunst was...
Rembrandt en al die anderen hingen aan de muur.
Oude soldaten zoals wij herkennen geen schilderij als we het zien.
De 101ste Airborne Division ontdekt Herman Göring's kunstverzameling...
verstopt in een onderaards gewelf.
Twaalfhonderd kunstwerken, miljoenen waard, zijn daar bij.
De kunstschatten zullen terugkeren naar de rechtmatige eigenaars in geplunderde landen.
We vonden een magazijn vol met gin en wodka en dergelijke.
Er was niet veel whisky. Die mensen houden daar niet van.
We namen alles en richtten een bar in.
We namen een paar truckladingen champagne en cognac...
uit de wijnkelders van het Adelaarsnest.
We bleven aardig aangeschoten gedurende een tijd.
Wat was dat een goede champagne. Zo lekker.
Ik begon het op een dag te drinken, en ik dronk door tot middernacht.
Ik ging naar achteren en ging slapen. De volgende dag werd ik niet wakker.
Ik deed er twee dagen over.
Het smaakte alsof het je geen kwaad kon doen. Het smaakte naar gemberbier.
Dat was de enige keer dat ik me herinner in diensttijd...
dat de compagnie aantrad in ondergoed.
We hoefden ons niet eens aan te kleden, weet je.
Iedereen was bezopen, dus we kwamen op appèl in ons ondergoed.
Ze hebben plezier. Ze zijn content met de wereld.
Ze hebben een grote, gelukkige, tevreden grijns op hun gezicht.
Het was het paradijs voor een soldaat om in terecht te komen.
Ik had geen problemen met de plunderingen, omdat we door Duitsland waren gekomen.
En ik de Holocaust had gezien.
En ik gezien had wat de Duitsers het joodse ras hadden aangedaan.
En ik had gezien wat ze de verdrevenen hadden aangedaan...
en wat ze hadden gedaan tijdens hun bezetting van Frankrijk.
En wat ze hadden gedaan tijdens hun bezetting van Nederland, België.
Dus door hun huizen voor een paar nachten in te nemen...
om mijn manschappen een bed te geven...
En als ze dan een paar snuisterijen pikten, daar had ik dan geen problemen mee.
Niemand heeft ooit tijd genomen om uit te leggen hoe je omgaat met een overgave.
We praten er wel over als het zover is. Daar zijn we dan. Hoe ga je hiermee om?
Het Duitse leger was zeer gedisciplineerd.
De gevangenen die uit de Alpen naar beneden kwamen...
die kwamen in formatie. Ze marcheerden naar beneden.
Ze sleepten zich niet voort, of zoiets.
Ze kwamen naar beneden als verslagen soldaten.
We dachten dat de Duitsers het slechtste volk ter wereld was...
maar gedurende de oorlog ontdekten we dat het niet zozeer de Duitsers waren...
maar vooral de SS en de speciale troepen.
Zij waren degenen die hun eigen mensen konden vermoorden...
en de gewone Duitse soldaat was niet zo.
Eén van de gevangenen gaf me een klein boekje...
en het was een katholiek gebedsboekje voor de Mis.
En ik bedacht me: 'Dit zijn geen Nazi's. Hier staan een paar katholieken. '
En hier staat eentje die katholiek genoeg is om zo'n boekje bij zich te dragen.
We hadden vrienden kunnen zijn. We zouden veel gemeenschappelijks hebben.
We hadden kunnen vissen. Hij had wellicht van jagen gehouden. Je weet nooit.
Zij deden wat ze moesten doen en ik deed wat ik moest doen.
Maar onder andere omstandigheden hadden we goede vrienden kunnen zijn.
Ik heb een hoop respect voor ze als soldaten.
Ze waren erg goede soldaten.
Maar het is nog altijd de vijand...
dus moeten ze in bedwang worden gehouden als gevangenen.
Toen het zover was dat compagnieën zich moesten over geven...
en kleinere eenheden...
werd een majoor aan mij toegewezen...
en toen hij binnen kwam...
presenteerde hij me zijn pistool...
en bood zijn persoonlijke overgave aan...
die ik natuurlijk dankbaar aanvaardde.
Dus dat is dan het einde van de oorlog voor zijn manschappen...
en feitelijk het einde van de oorlog voor mijn manschappen.
En het wezenlijk belang is...
dat later, nadat hij me zijn pistool had gegeven en ik de kans kreeg...
het zorgvuldig te bekijken, ik me realiseerde dat dit pistool...
nog nooit was afgevuurd.
Er zat geen bloed aan.
Zo zou elke oorlog moeten eindigen...
met een overeenkomst waar geen bloed aan zit.
En ik verzeker je dat dit pistool nooit of te nimmer is afgevuurd...
sinds ik het heb, en het zal niet worden afgevuurd.
We dreven niet de spot met onszelf toen we thuis kwamen.
Ik noemde mezelf geen oorlogsheld toen ik thuis kwam.
Ik kwam thuis en ging verder zoals voor de oorlog. Naar het werk gaan...
en je leven leven.
Volgens mij hadden veel gasten het moeilijk toen ze terug kwamen.
Ze wisten niet wat ze zouden doen als ze er eenmaal uit waren. Ik wist het niet.
Ik ging werken in de steenkool.
Werkte als barkeeper en leidde een biljartzaal.
Deed een cursus decoratieve tuinbouw.
Dat betaalde niet veel, maar ik ontmoette een hoop leuke mensen.
Ik ging weer werken waar ik voor de oorlog werkte.
Bij Caterpillar Tractor Company.
Ik werd docent industrieel design en sociale studies.
In de lente van '46 nam ik de boot naar Ketchikan, Alaska.
Ik ging voor de overheid werken, postbesteller gedurende 37 jaar.
Ik bouwde huizen. Ik werkte in de bouw. Dat werd hard en vermoeiend werk.
Ik heb van alles gedaan. Noem maar op, ik heb het gedaan.
Uiteindelijk ging ik werken aan de haven.
Ik ging naar de CIA in Washington.
Haalde mijn graad in 1948.
Na de oorlog, gaf ik zo'n 30 jaar les.
Kreeg een baan bij Nixon Nitration works.
Ik verdiende $75 per week.
We zijn nooit rijk geworden...
maar we hadden een hele andere rijkdom, die veel meer betekende.
Iedereen heeft het goed gedaan. Ik ook, dankzij God.
Ik wil jullie welkom heten...
bij ons banket om het einde van een prachtige reunie te vieren.
Dank dat jullie zijn gekomen.
Ik wil de beste wensen uitbrengen aan alle mannen van compagnie E506.
Ik hou van jullie, God zegene jullie allen. Dank je.
Het doel van de reunies...
is ons de mogelijkheid te bieden samen te komen en elkaar te spreken.
We beleven opnieuw een aantal ervaringen uit het leger.
We hebben groot respect...
en je zou kunnen stellen, genegenheid, voor elkaar.
Het soort genegenheid dat je krijgt als je samen...
vele gevaarlijke situaties hebt doorstaan...
en je hebt geleerd dat je op elkaar kunt vertrouwen.
Als je ze zo ziet dan is die band er. De band die je niet kunt beschrijven.
Zo gauw je ze ziet, denk je aan gevechten, voor jezelf.
De mannen vallen op tussen elkaar.
Er ontwikkelt zich een intimiteit zoals ik die nooit ergens anders heb gekend...
niet op school, niet met welke andere groep dan ook.
We zijn een vreemd stel gozers, wat mij betreft.
Dat we nog steeds zo close zijn na al die jaren, dat grijpt me aan...
we zijn als broers.
Ik ben nu terug in m'n jeugd.
Als ik met deze jongens samen kom, ben ik terug in m'n diensttijd.
't Is geweldig. Ik zou graag nog 20 reunie's willen meemaken.
We hebben veel mooie tijden meegemaakt daar.
Dat zijn de tijden die je je werkelijk herinnert, weet je?
Bij veel daarvan maken we een hoop geintjes met elkaar.
Daarbij hadden we het ook vaak erg rot.
Mijn familie wist er niks van...
en ik vertelde ze gewoon niks.
Ik bedacht me gewoon dat het iets was...
waar niet over gepraat hoefde te worden. Het was gebeurd, klaar.
Wij kenden Shifty niet zoals de mannen Shifty kenden, weet je.
Hij is er pas de laatste vijf of zes jaar over gaan praten.
Laatste vijf jaar, volgens mij.
Het was alsof 'ie... Het was een ander leven, snap je.
Hij was een ander mens, en we waren ons niet bewust van waar hij doorheen ging...
de dingen die hij heeft gezien.
Ik stond er niet eens bij stil dat hij mensen heeft gedood.
Ik bewonder mijn vader echt, mijn pappie.
Het is een goeie vent. Echt een sterke vent.
We reizen veel, en we zijn in Frankrijk geweest bij die begraafplaats.
't Is onvoorstelbaar. Kruisen, rij na rij, perfect in lijnen gerangschikt...
zo ver als je maar kunt zien, en dan is er een klif en de oceaan.
Het waren niet alleen maar anonieme statistieken.
Het waren mensen die ik kende, en ik vertelde aan m'n dochter:
'Deze vent hier stierf toen hij 19 of 20 was.'
Een heel leven, nooit geleefd.
Geen familie...
niks.
Geen kinderen...
geen mogelijkheid de bevrediging te kennen een leven op te bouwen, niks.
Toen ik daar heen ging zei ik: 'Pap, mijn hemel, je hebt zo'n geluk gehad. '
Hij keek me aan en zei: 'Ja, ik heb erg veel geluk. '
En hij begon te huilen.
Deze mannen waren bij elkaar tijdens de meest fundamentele ervaringen...
van het menselijk bestaan. Ze waren bij elkaar...
in het besef dat je dood gaat of mensen om je heen ziet sterven.
En daar gingen ze, dag na dag...
en ik bewonder dat en hield mijn vader, zelfs op zijn grafsteen...
als Sgt. Joe Toye.
506 PIR 101st Airborne Division.
Dat wilde hij op z'n grafsteen. Zoveel betekende dat voor hem.
Hoe het kon gebeuren dat die verschillende individuen...
terecht kwamen in E Company, dat weet ik niet.
Maar zoals je weet denkt iedere legereenheid dat zij de beste zijn...
maar wij wisten dat we de beste waren.
Ik denk meer aan de jongens dan aan wat dan ook.
Aan de meesten denk ik elke dag.
Het is iets dat in je herinnering staat gegrift, denk ik.
Het zal ook nooit weggaan.
Of ik trots ben dat ik gediend heb in die eenheid? Nou en of.
Ik droeg die adelaar 18 jaar lang op mijn rechterschouder.
Waar ik waarschijnlijk het meest trots op ben in mijn leven...
is dat ik deel uitmaakte van Easy Company 506.
De helden hadden kruisen boven hun hoofd...
zij die begraven zijn op de begraafplaatsen.
Zij zijn de ware helden, niet wij.
Wij zijn alleen een onderdeel van dat alles.
En we danken God dat we levend terugkeerden. Dat is alles.
Zou jij de moeder of vader willen zijn van een zoon die nooit terugkeert?
De zoon en de moeder en de vader zijn de helden van W.O. II...
niet de mannen die thuis komen.
Laat ik dit zeggen...
ik denk dat er heel weinig helden zijn...
die terug kwamen uit de oorlog. Ze zijn nog steeds daar.
Herinner je je de brief nog die Mike Ranney aan mij schreef?
Weet je nog hoe hij die eindigde?
'Ik koester de herinnering aan een vraag die mijn kleinzoon...
me op een dag stelde:
'Opa, was je een held in de oorlog? '
Opa zei, 'Nee... '
maar ik heb met helden gediend. '
Joe T Oye. Dat was een grote held.
En we namen 's avonds een paar biertjes, en ik ging zingen.
Guarnere kwam dan en ging zingen.
Hij zei dan tegen Guarnere:
'Guarnere, je bent Italiaans, je kent dit nummer niet. '
Guarnere zong het beter dan hij deed.
'Bridget O'Flynn.'
Hoe gaat dat?
Dat is het nummer dat T Oye leuk vond, en dat is dus wat we zongen.
Je had alleen een beetje bier nodig. Twee biertjes en je was dronken...
omdat je in een goede fysieke conditie was.
Je was te geprikkeld, weet je...
en twee biertjes en je was zo high als een Georgia denneboom, weet je.
Vertaling: www.vertaalsite.nl voor www.ondertitels.nl